Македонија остана без еден од своите најпрепознатливи музички амбасадори. Наум Бурназ, доајенот на македонската песна, почина во Охрид на 86-годишна возраст, оставајќи зад себе живот целосно посветен на музиката.
Неговиот глас за многумина веднаш буди спомени на „Бор садила мома Евгенија“, „1762 лето“, „Ајде Милке да бегаме“, „Јас Методи Патчев од Охрида“ и на бројни други песни што ги изведуваше со достоинство, чиста дикција и препознатлива смиреност. Но Наум Бурназ не беше само интерпретатор на народни и староградски песни. Тој беше артист со сериозна сценска биографија, долгогодишен член на Македонската опера и човек кој умееше да ја пренесе емоцијата без непотребна театралност.
Роден во Охрид, Бурназ уште од најраните години го носел во себе духот на градот покрај езерото. Охрид за него не бил само родно место, туку трајна музичка инспирација. Староградската песна што се пее со мера, без брзање и со почит кон секој збор, подоцна ќе стане еден од најпрепознатливите белези на неговиот стил.
Основното и средното образование ги завршил во родниот град, а потоа студирал во Суботица. По студиите се оженил во Охрид и со сопругата се преселил во Скопје, каде што ја изградил својата професионална кариера.
Семејството секогаш имало значајно место во неговиот живот. Во семејството Бурназ музиката не била само професија, туку љубов и традиција што се пренесувала од една генерација на друга. Внуката Мирјана Бурназ, исто така чекори по музичкиот пат.
Иако пошироката јавност најмногу го памети по староградските и народните песни, неговите музички почетоци биле поврзани и со забавната музика. Во архивските снимки може да се пронајде неговото присуство во радио и телевизиски програми уште од времето кога македонската забавна сцена го градела својот идентитет.
Клучниот дел од неговиот професионален живот, сепак, бил поврзан со Операта при Македонскиот народен театар. Бурназ со години бил дел од ансамблот, а токму од Македонската опера заминал во пензија.
Оперската сцена му ја дала дисциплината што подоцна се чувствуваше во секоја негова интерпретација – стабилен глас, јасен изговор и чувство кога песната треба да се отвори, а кога да се остави да дише. Затоа староградската песна во неговата изведба никогаш не звучеше како имитација, туку како внимателно обликувана и длабоко доживеана емоција.
Архивските записи го бележат неговото учество во „Веселата вдовица“ од Франц Лехар, во продукција на Операта на МНТ, како и на празничен гала-оперски концерт под диригентство на Ванчо Чавдарски. Неговото име се среќава и во претставата „Свирач на покрив“ од 1983 година, што покажува дека Бурназ не бил само пејач, туку комплетен сценски уметник кој со еднаква посветеност функционирал во оперскиот и театарскиот простор.
Сепак, најголемата популарност ја стекна со песните што излегоа од концертните сали и влегоа во домовите на македонската публика.
„Бор садила мома Евгенија“, „Мома крај извор седеше“, „Те видов тебе и се заљубив“, „Ој, љубов, љубов“, „Жал за Деспина“, „Плаче Преспа за Преспани“ и „Песна за Мирка Гинова“ се само дел од песните со кои го чуваше македонското музичко наследство.
Бурназ не се обидуваше по секоја цена да ја осовремени народната песна, но не ја ни третираше како далечен музејски експонат. Во неговиот глас таа звучеше живо, искрено и блиску до слушателот. Неговата сила беше во мерата – во способноста песната да ја испее чисто, разбирливо и со целосна почит кон зборот.
Посебно место во неговиот опус има песната „1762 лето“, поврзана со ликот и делото на Григор Прличев. Бурназ ја снимил во деведесеттите години, а Македонската радио-телевизија изработила видеоспот што освоил втора награда на меѓународен телевизиски фестивал во Неум.
Во неговата изведба, песната стана музичка врска меѓу охридската книжевна традиција, македонската историска меморија и родољубивото чувство изразено без викање и патетика. Не случајно неговата верзија остана дел од телевизиските и филмските архиви и со години се препознава како една од неговите најзначајни интерпретации.
Бурназ беше присутен и на бројни фестивалски сцени. Настапувал на „Фолк фест Валандово“ со песните „Сакам едно моме“ и „Невено, мила Невено“, на Тетовски фолк фест со „Пуштете ја ангели“, како и на „Гоце фест“ со песната „Гоце Делчев во нас живее“.
Неговите изведби се зачувани и во архивите на МРТ. Меѓу нив се „Ајде Милке да бегаме“ од 1989 година и „Јас Методи Патчев“ од 1993 година. Токму тие снимки денес сведочат за времето кога музичките телевизиски емисии и фестивалите создавале песни што останувале во колективната меморија.
Значајно место во неговата дискографија има касетата „Наум Бурназ“ од 1989 година, снимена со групите „Лира“ и „Чардак“ и со Народниот оркестар на РТС. На изданието се наоѓаат „Бор садила мома Евгенија“, „Дафина“, „Ајде кажи, лудо“, „Не тагувај, мила мајко“, „Болно легнало момето“, „Мирјанка, мома охриѓанка“, „Билјана“ и други песни.
Во текот на кариерата соработувал со повеќе изведувачи, ансамбли и оркестри, а неговото име се среќава и во бројни компилации и дуетски записи.
Во подоцнежните години пристигнаа и признанијата за неговиот повеќедецениски придонес. Во 2018 година ја доби наградата за животно дело на Фолк фест „Роса“, а во 2024 година, по повод неговиот 84. роденден, Општина Кисела Вода му врачи статуетка-клуч за трајни заслуги.
Наум Бурназ ќе остане запаметен како човекот што успеа да изгради редок мост меѓу операта и народната песна, меѓу сценската дисциплина и староградската топлина, меѓу телевизиската архива и семејните сеќавања.
За постарите генерации тој е гласот од времето кога музичките емисии имаа поинаква тежина, а фестивалите создаваа трајни песни. За љубителите на староградската музика е еден од најдостоинствените чувари на охридскиот музички дух. За помладите генерации останува име што допрва треба да биде откривано преку старите снимки и дигиталните архиви.
Неговото наследство не е само во бројот на песните што ги сними, ниту во сцените на кои настапуваше. Тоа е во начинот на кој пееше – без преголем гест, без непотребни украси, со чистота, мера и душа.
Наум Бурназ ја пееше Македонија без да ја претвори во парола. Ја пееше љубовта без да ја претвори во мелодрама. Старите песни ги пееше како нешто што му припаѓа на народот, а не само на изведувачот.
Затоа неговиот глас ќе продолжи да живее во охридските песни, во архивите на МРТ, на фестивалските сцени и во секое ново исполнување во кое македонската песна ќе биде испеана со достоинство.
