Имено по изложеноста на вирусот на настинка, првите симптоми обично се појавуваат во рок од еден до три дена. Точниот период на инкубација зависи од општата здравствена состојба на лицето, како и од фазата на болеста кај лицето што го пренесло вирусот. Настинката обично трае од пет до седум дена, иако кај малите деца може да потрае и до две недели.
Лицето се смета за заразно сè додека има активни симптоми, особено ако тие се влошуваат. Други показатели вклучуваат покачена температура во последните 24 часа и симптоми што почнале да се повлекуваат пред помалку од пет дена. Ризикот од пренесување на вирусот се намалува како што се подобрува состојбата. Враќањето кон вообичаените активности генерално е безбедно откако лицето нема да има температура 24 часа и ќе се чувствува значително подобро.
Не секој се разболува по изложеноста на вирусот. Доколку дојде до болест, симптомите се појавуваат по период на инкубација од еден до три дена. Во овој период, лицето може да го шири вирусот дури и додека сè уште се чувствува здраво. Симптомите се најизразени во раната фаза и вклучуваат кивање, течење или затнат нос и болки во грлото. Тие обично се најсилни во текот на првите неколку дена од болеста. Во подоцнежната фаза – за време на закрепнувањето – температурата се намалува, а симптомите слабеат. Сепак, чувството на слабост може да потрае уште неколку дена.
Вирусите на настинка се шират на два главни начина: преку директен контакт меѓу луѓето и преку контаминирани површини. Пренесувањето најчесто се случува преку капки – конкретно со кашлање и кивање – со кои вирусните честички се испуштаат во воздухот. Инфекцијата е можна и преку допир, доколку лицето ги допре устата, носот или очите со неизмиени раце по контакт со микроби. Вирусите можат да преживеат на површини како што се кваките на вратите неколку часа, што значи дека инфекцијата може да се пренесе со допирање на такви предмети, а потоа и на лицето.
Иако настинките генерално се благи, тие понекогаш можат да доведат до бактериски инфекции како што се синузитис, бронхитис, инфекции на увото или пневмонија. Кај луѓето со астма, тие исто така можат да предизвикаат влошување на основната состојба. Потребно е да побарате лекарска помош доколку настинката е придружена со тешкотии при дишењето или ако високата температура трае четири дена или подолго.
Исто така, се препорачува посета на лекар доколку симптомите се влошат, траат подолго од 10 дена или се вратат по краток период на подобрување. Треба да се внимава и на дехидратација предизвикана од гадење и повраќање, како и на влошување на симптомите поврзани со постоечки хронични заболувања.
Не секогаш е можно да се избегне настинката. Повеќето возрасни лица заболуваат од настинка неколку пати годишно – обично во постудените месеци – додека децата се уште поподложни поради нивниот имунолошки систем кој сè уште се развива. Сепак, ризикот од инфекција може да се намали со примена на неколку мерки. Редовното миење на рацете и избегнувањето на допирање на лицето се од клучно значење. Се препорачува и дезинфекција на површините што често се допираат. Здравата и урамнотежена исхрана, доволниот сон и одржувањето соодветно ниво на влажност во просториите исто така ја зајакнуваат отпорноста на организмот. Дополнително, корисно е да се избегнува близок контакт со болни лица, а носењето маска на места со многу луѓе може да обезбеди дополнителна заштита.
Иако не постои „волшебно” решение кое целосно ќе ве заштити од настинка, научните докази јасно покажуваат дека здравиот начин на живот — особено урамнотежената исхрана и редовната физичка активност — може значително да ја зајакне отпорноста на организмот и да бидете поотпорни ако дојдете во контакт со вирусот на настинка. Клучот е во конзистентноста, а не во екстремните мерки.
Имунолошкиот систем зависи од доволен внес на микрохранливи материи — особено витамините А, Ц, Д, Е, цинкот, селенот и омега-3 масните киселини — кои го регулираат имунолошкиот одговор. Наместо да се потпирате на високи дози суплементи, фокусирајте се на разновидна исхрана богата со овошје, зеленчук, цели житарици, јаткасти плодови, семиња и квалитетни протеини. Студиите покажуваат дека полифенолите од овошјето и зеленчукот (како флавоноидите) може да ја намалат инциденцата на вирусни инфекции на горните дишни патишта. Витаминот Ц, иако не спречува настинка кај општата популација, може да го скрати траењето и да ја намали тежината на симптомите, особено кај луѓе изложени на интензивен физички напор. Цинкот, пак, во форма на лозенги, може да го скрати времетраењето на настинката ако се земе во првите 24 часа од појавата на симптомите.
Редовната умерена аеробна активност — како брзо одење, лесно трчање или возење велосипед 30–45 минути, 3–5 пати неделно — е поврзана со подобра имунолошка функција и намален ризик од инфекции на горните дишни патишта. Секоја таква сесија предизвикува краткорочни позитивни промени во имунолошкиот систем, а со текот на времето овие ефекти се сумираат. Сепак, внимавајте: прекумерниот, интензивен тренинг (како подготовка за маратон) може привремено да го потисне имунитетот и да го зголеми ризикот од инфекција. Затоа, слушајте го телото и одморајте доволно.
За максимална заштита, комбинирајте здрава исхрана и умерено вежбање со доволно сон (7–9 часа), управување со стресот и одржување на социјалните врски. Овие фактори заедно создаваат „имунитетна резилентност” — способност на телото ефикасно да одговори на предизвиците, вклучително и вирусите.
фото:Freepik
