Ако денес со едно кликање дознаваме сè за омилените пејачи, актери, филмови и телевизиски ѕвезди, некогаш постоеше едно печатено издание без кое тешко можеше да се замисли забавниот и естрадниот живот. Се викаше „Екран“ и за многумина беше многу повеќе од обично списание – беше прозорец кон светот на музиката, филмот, телевизијата и популарната култура.

Токму на денешен ден, 20 ноември 1970 година, излезе првиот број на „Екран“, тогаш седмичен колор-прилог на весникот „Нова Македонија“. На неговата прва насловна страница се најде пејачката Сашка Петковска, а првиот одговорен уредник беше Слободан Петровиќ. Препознатливото лого го дизајнираше ликовниот уредник Петар Глигоровски.

Она што започна како прилог на „Нова Македонија“, набргу прерасна во вистински медиумски феномен. Од бројот 226, објавен на 14 март 1975 година, „Екран“ започна да излегува како самостојна ревија, со уште поширок тематски опфат – телевизија, радио, филм, сценски уметности и естрада.
А колку беше популарен? Доволно е да се спомене податокот дека во своите златни години достигна неверојатен тираж од 105.000 примероци – бројка што и до ден денес претставува рекорд во македонското печатено издаваштво!

За генерациите што растеа со него, „Екран“ беше вистински медиумски водич. На неговите страници се читаше за најголемите музички имиња, се следеа фестивалите и новите хитови, се откриваа филмските премиери, телевизиските програми, театарските претстави и животните приказни на познатите. Интервјуата, критиките, топ-листите, фотографиите и постерите беа вистинско богатство за читателите.
Да се најдеш на насловната страница на „Екран“ беше привилегија, посебна чест и признание, а за многу уметници и јавни личности тоа беше и потврда дека се дел од најактуелните имиња на тогашната естрадна и културна сцена. Ревијата доделуваше и годишни награди за остварувања во културата и уметноста, со што дополнително го потврдуваше својот углед и влијание.
Но „Екран“ не беше само огледало на популарноста – тој беше и хроничар на едно време. Низ неговите страници може да се следи развојот на македонската естрада, појавата на нови музички генерации, телевизиските и филмските продукции, но и менувањето на навиките, вкусот и културните вредности на публиката.

Денес, старите броеви на оваа култна ревија се вистинска временска капсула. За оние што ја паметат, тие будат носталгија по едно поинакво време, кога за омилената ѕвезда се чекаше новиот број на списанието, кога постерите се чуваа како драгоцено богатство, а секое интервју или фотографија имаа посебна вредност. За помладите генерации, пак, претставуваат драгоцено сведоштво за тоа како изгледале македонската поп-култура и естрада пред ерата на интернетот и социјалните мрежи.
И токму затоа, 20 ноември не е само датум од историјата на македонскиот печат која времето не може да ја избрише. Тоа е денот кога започна приказната на едно издание кое со својата популарност, тираж и влијание остави длабока трага во неколку генерации читатели. „Екран“ беше списанието во кое се читаше за ѕвездите, се откриваа идолите и се чуваа спомените – вистинска легенда на македонското новинарство и популарната култура!
Фото: Фејсбук/YU Retro TOP/Ревија Екран






